Ekstra
Magazyn
Ekstra Magazyn

Najlepsze teksty z całej Polski, w każdy piątek dla wszystkich prenumeratorów Cyfrowych. Poznaj Ekstra Magazyn

Edmund Mikołajczak

Oni przynieśli Kujawom niepodległość po trwającej 146 lat narodowej niewoli

Rok 1929 obchody 10. rocznicy niepodległości w Inowrocławiu. Fot. Archiwum Rok 1929 obchody 10. rocznicy niepodległości w Inowrocławiu.
Edmund Mikołajczak

Na Kujawach Zachodnich niewola narodowa trwała 146 lat. W tym czasie żyło tutaj kilka pokoleń Polaków, którzy rodzili się i umierali jako obywatele Królestwa Pruskiego lub Cesarstwa Niemieckiego, a dawne państwo polskie znali najczęściej tylko z rodzinnych opowiadań. Wobec zaborców prezentowali różne postawy; jedni pozostawali niepokorni, drudzy skłaniali się do ugody i działań wyłącznie legalnych, jedni do końca byli romantykami, inni stali się zagorzałymi zwolennikami pracy organicznej. Większość nie doczekała zwycięskiego powstania wielkopolskiego, ale bez takich ludzi jak Brunon Dąmbski, Daniel Aleksander Rakowicz, Zygmunt Wilkoński, Lucjan Grabski czy Leon Czaplicki, bez ich patriotyzmu, wysiłku i poświęcenia, nie byłoby tego poziomu świadomości naszych rodaków i w konsekwencji tej determinacji, która panowała w Inowrocławiu i okolicach na przełomie 1918 i 1919 roku, a połączona z korzystną sytuacją międzynarodową przyniosła tak długo wyczekiwaną niepodległość.

Nie oddaliśmy gospodarki

Dla państwa niemieckiego prowincja poznańska stanowiła bogaty spichlerz, o który dbać mieli lepiej zorganizowani Niemcy mający uczyć miejscowych Polaków nowoczesnych metod gospodarowania. Tymczasem uczniowie okazali się na tyle pojętni, że potrafili wziąć sprawy w swoje ręce. Nasi rodacy zakładali własne banki, przedsiębiorstwa handlowe i usługowe, pojawiały się też fabryki z polskim udziałem kapitałowym, a nawet w całości polskie. Gospodarka stanowiła ważny odcinek "najdłuższej wojny". Dobrze wiedział o tym spoczywający na mogileńskim cmentarzu legendarny ks. Piotr Wawrzyniak. W Poznańskiem pojawiła się silna polska klasa średnia, a sami Polacy nie dali się zepchnąć do roli wyrobników. W Inowrocławiu najbardziej znanym przemysłowcem był dyrektor fabryki Petzolda, a potem właściciel i dyrektor fabryki "Głogowski i Syn" inż. Leon Czarliński, który łączył w sobie talent menadżerski z żarliwym patriotyzmem. Do szybkiego rozwoju Kujaw przyczynili się Lucjan Grabski i dr Zygmunt Wilkoński, którzy inwestowali w przemysł młynarski i cukrowniczy, ale najtrwalszym ich dziełem okazało się inowrocławskie uzdrowisko. Z pobliskich Markowic wywiodła się przedsiębiorcza rodzina Wituskich. W życiu gospodarczym Inowrocławia najbardziej zaznaczyli się Tadeusz, pionier nowoczesnego kupiectwa polskiego, oraz znany bankowiec Karol. Inna gałąź tej rodziny, zapoczątkowana przez Leona, profesora fizyki w Gimnazjum św. Marii Magdaleny, odcisnęła istotne piętno w życiu społecznym Poznania. Na Kujawach rozpoczynał swą wielką karierę gospodarczą i polityczną Wielkopolanin dr Stanisław Wachowiak, dyrektor inowrocławskiego Banku Ludowego, który w wolnej już Polsce współtworzył zręby administracji państwowej oraz poznańską Powszechną Wystawę Krajową.

Czytaj więcej w dalszej części artykułu.

Pozostało jeszcze 75% treści.

Jeżeli chcesz przeczytać ten artykuł, wykup dostęp.

Zaloguj się, by czytać artykuł w całości
  • Prenumerata cyfrowa

    Czytaj ten i wszystkie artykuły w ramach prenumeraty już od 2,46 zł dziennie.

    już od
    2,46
    /dzień
Aktywujesz kod bez rejestracji

Odblokowujesz dostęp jednorazowo, tylko na tej przeglądarce. Jeżeli chcesz w przyszłości wrócić do tego artykułu, skorzystaj z opcji aktywacji kodu z rejestracją - zarejestruj się.

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i czytaj bez rejestracji" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

odzyskaj hasło

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i zaloguj się" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

Aby móc przetwarzać Twoje dane osobowe w postaci adresu e-mail dla celów przedstawiania informacji handlowych na temat naszych towarów lub usług za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, prosimy Cię o wyrażenie poniżej wskazanych zgód.

Pamiętaj, w każdej chwili możesz cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Cofnięcie zgody nie wpłynie jednak na zgodność z prawem przetwarzania przez nas Twoich danych osobowych przed wycofaniem zgody. Szczegóły dotyczące zgody, w tym jej wycofania, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności oraz w swoim profilu.

Administratorem Twoich danych osobowych jest spółka Polska Press Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, ul. Domaniewska 45, 02-672 Warszawa. Szczegółowe zasady przetwarzania danych osobowych przez Polska Press oraz uprawnienia użytkowników Serwisu Polskatimes z tym związane zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Twoje dane osobowe będą przetwarzane przez nas w szczególności w celu wykonania umowy (usługa świadczona drogą elektroniczną), w celach marketingowych w zakresie udzielonych zgód, jak też w innych celach marketingowych na podstawie naszego uzasadnionego interesu. Podanie przez Ciebie danych osobowych jest dobrowolne. Przysługuje Ci prawo do żądania od nas dostępu do swoich danych osobowych, prawo do ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, prawo do przenoszenia danych a także prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania przez nas Twoich danych osobowych. Więcej na temat Twoich uprawnień oraz celów przetwarzania danych przeczytasz w naszej Polityce Prywatności.

* Jeżeli klikniesz „Zaznacz wszystkie poniższe zgody” automatycznie zaznaczasz wszystkie zgody. Możesz też zaznaczyć lub odznaczyć każdą ze zgód z osobna.

** Zgoda wymagana.

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i zarejestruj się" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

Edmund Mikołajczak

Dodaj pierwszy komentarz

Komentowanie artykułu dostępne jest tylko dla zalogowanych użytkowników, którzy mają do niego dostęp.
Zaloguj się

plus.pomorska.pl

Polska Press Sp. z o.o. informuje, że wszystkie treści ukazujące się w serwisie podlegają ochronie. Dowiedz się więcej.

Jesteś zainteresowany kupnem treści? Dowiedz się więcej.

© 2000 - 2019 Polska Press Sp. z o.o.