Monika Smól

Niemcy zabili tu około 800 osób

Jan Gulczyński pilnuje, aby harcerze dbali o miejsce pamięci w Dorposzu Szlacheckim. I nie tylko o to. Fot. nadesłane z UG Kijewo Królewskie Jan Gulczyński pilnuje, aby harcerze dbali o miejsce pamięci w Dorposzu Szlacheckim. I nie tylko o to.
Monika Smól

Co roku przy pomniku pomordowanych w Dorposzu Szlacheckim odbywają się uroczystości, które mają upamiętnić śmierć mieszkańców.

Piaskownię, na granicy gmin Kijewo Królewskie i Stolno, Niemcy upatrzyli sobie jako miejsce masowych egzekucji Polaków podczas II wojny św. Ginęli tu mieszkańcy z całego powiatu, a głównym oprawcą był Feindt Lothar, który wjeżdżał po prowadzonych do miejsca kaźni na koniu.

Śmierć z rąk Niemców w Dorposzu Szlacheckim poniosło około 800 osób: księża, rolnicy, uczniowie i nauczyciele, organista, także kobiety. Niestety, znanych jest tylko kilkadziesiąt nazwisk tych, którzy zginęli, i kilka tych, którym udało się zbiec Niemcom i uciec od pewnej śmierci.

Jan Gulczyński pilnuje, aby harcerze dbali o miejsce pamięci w Dorposzu Szlacheckim. I nie tylko o to.
nadesłane z UG Kijewo Królewskie Tu spoczywają prochy ok. 800 pomordowanych przez faszystów.

Własnymi rękami zadbali o to miejsce

- Gdy przybyłem w te strony w 1958 roku, to nic tu nie było - pusty plac w parowie, zarośnięty chwastami - wspomina Jan Gulczyński z Kijewa Królewskiego. - Potem zrobiono betonowe obramowanie, z cokołami i łańcuchami. I tak było do 1964 roku. Wówczas, dzięki inicjatywie nauczyciela Kuczki, miejscem tym zajęli się uczniowie ze szkoły w Czystem. Szkoła ta nie miała pod skrzydłami żadnego miejsca pamięci, więc zaopiekowała się tym. Myślano wtedy, że teren ten należy do gminy Stolno.

W porządkowaniu pomagali mieszkańcy, własnym sprzętem i rękoma oczyścili teren. Usypali wzgórze, ustawili pomnik w kształcie znicza. Uporządkowano też mogiłę, pojawiły się schody, chodniki. 20 września 1970 roku dokonano odsłonięcia.

- Dwa miecze na zniczu sugerowały, że miało to związek z 1000-leciem państwa polskiego - dodaje Jan Gulczyński. - Do lat 90. XX wieku miejscem tym opiekowała się szkoła w Czystem. Znicz na trójnogu, który powstał w latach 60., palił się zawsze w trakcie uroczystości. Był też zrobiony niski cokolik.

Nagrobek zniszczyli chuligani

Powyżej masowej mogiły znajduje się pomnik rodziny Szymańskich. Udało się uratować z rąk oprawców tylko Stanisławowi. Niemcy nie zdołali go dogonić. Słyszał, jak zabijano jego rodzinę.

Jan Gulczyński pilnuje, aby harcerze dbali o miejsce pamięci w Dorposzu Szlacheckim. I nie tylko o to.
nadesłane z UG Kijewo Królewskie Pusty plac był tu do czasu, aż zajęli się nim uczniowie z Czystego.

- Gdy około 2000 roku płytę nagrobną, upamiętniającą rodzinę Szymańskich, zniszczyli chuligani, zdecydowaliśmy z wójtem gminy Kijewo Królewskie, że coś z tym trzeba zrobić - podkreśla Jan Gulczyński. - Geodeta sprawdził i z map wynikało, że to nie teren gminy Stolno, a jednak gminy Kijewo Królewskie. Niespełna 15 lat temu przejęliśmy więc to. Udało się pozyskać pieniądze zewnętrzne, odnowić, postawić obelisk z nową tablicą. Stara, z okresu, gdy miejscem zajmowali się stolnianie, została wmurowana w cokolik z boku. Teraz głównie o to miejsce dbają harcerze, których wspomaga urząd gminy.

Jan Gulczyński pilnuje, aby harcerze dbali o miejsce pamięci w Dorposzu Szlacheckim. I nie tylko o to.
nadesłane z UG Kijewo Królewskie Powyżej parowy znajduje się pomnik rodziny Szymańskich.

Kijewscy harcerze są w parowie w Dorposzu Szlacheckim przy okazji wszystkich ważnych uroczystości, ale także zapalają znicze na pomniku w okresie świąt - w grudniu zanoszą tam na przykład Betlejemskie Światełko Pokoju.

Hm. Jan Gulczyński, który jest komendantem hufca kijewskiego, podkreśla, że młodzież zrzeszona w harcerstwie opiekuje się też innymi miejscami pamięci w gminie. A tych jest wiele: miejsce mordu w Płutowie, Grób Pomordowanych w Kijewie Królewskim, pędy pamięci czy grób Żołnierza Polskiego.

Monika Smól

Swoją przygodę z dziennikarstwem rozpoczęłam już w liceum. Następnie skończyłam filologię polską na Uniwersytecie Gdańskim. W "Gazecie Pomorskiej" pracuję od 2005 roku. Bliskie mojemu sercu jest Chełmno - Miasto Zakochanych w województwie kujawsko-pomorskim, w którym spędziłam ponad siedem lat, a powiat chełmiński to cały czas mój główny rejon działania. Pasja? Przede wszystkim dziennikarstwo sportowe, fotografia sportowa, a rozwijam ją zwłaszcza w Chojnicach - w wojewodztwie pomorskim. To moje miasto rodzinne i klubowi MKS Chojniczanka Chojnice kibicuję najbardziej. Ulubione dyscypliny to piłka nożna i koszykówa. Pracuję również nad rozwojem portalu informacyjnego Nasze Miasto Chełmno, który jest dla moich Czytelników źródłem informacji o wydarzeniach z powiatu chełmińskiego. Co dzień na moich portalachpojawiają się najświeższe informacje z miasta i powiatu. Prywatnie interesuję się aranżacją wnętrz, ich projektowaniem, a także przeróbkami mebli - nadawaniem im "drugiego życia". 

Dodaj pierwszy komentarz

Komentowanie artykułu dostępne jest tylko dla zalogowanych użytkowników, którzy mają do niego dostęp.
Zaloguj się

plus.pomorska.pl

Polska Press Sp. z o.o. informuje, że wszystkie treści ukazujące się w serwisie podlegają ochronie. Dowiedz się więcej.

Jesteś zainteresowany kupnem treści? Dowiedz się więcej.

© 2000 - 2021 Polska Press Sp. z o.o.