Na Kcyńskiej w Bydgoszczy poszukają żołnierzy niezłomnych

Czytaj dalej
Fot. Fot. archiwum gp
Hanka Sowińska

Na Kcyńskiej w Bydgoszczy poszukają żołnierzy niezłomnych

Hanka Sowińska

Rozstrzeliwani byli w więzieniu na Wałach Jagiellońskich. Ich ciała grzebano w bezimiennych mogiłach na cmentarzu komunalnym przy ul. Kcyńskiej w Bydgoszczy.

Stawili opór próbie sowietyzacji Polski i podporządkowania jej ZSRR. Nie godzili się na taką „wolność”. O inny kraj walczyli, o innym marzyli. Dlatego gdy niemiecką okupację zastąpiła radziecka, oni broni nie złożyli.

Mówi się o nich - powojenna konspiracja niepodległościowa. Aż do powstania Solidarności jej członkowie stanowili najliczniejszą formę zorganizowanego oporu społeczeństwa polskiego wobec narzuconej władzy.

Ściana pamięci żołnierzy wyklętych na cmentarzu przy ul. Kcyńskiej w Bydgoszczy. Jest tu ponad 40 imiennych tabliczek
Fot. materiały delegatury ipn w bydgoszczy Henryk Wierzbicki, członek oddziału kpt. Leona Mellera ps. Jędruś. Przed sądem stanęło 27 żołnierzy tego zgrupowania, 13 otrzymało karę śmierci. Dziewięć wyroków wykonano.

Podziemie niepodległościowe na Kujawach i Pomorzu szacowane jest na 3-4 tys. osób. Takie liczby podawali historycy, gdy dekadę temu rozpoczynali badania nad antykomunistycznym podziemiem. A dziś?

- Jestem skłonna powiedzieć, że było ich cztery tysiące. Większa jest także liczba osób, które straciły życie na skutek działań aparatu represji - mówi dr Alicja Paczoska-Hauke, historyk w Biurze Poszukiwań i Identyfikacji, Delegatura IPN w Bydgoszczy.
Przed tegorocznym Narodowym Dniem Pamięci Żołnierzy Wyklętych (święto przypada 1 marca) dr Paczoska-Hauke ujawniła, że na przełomie marca i kwietnia rozpoczną się poszukiwania szczątków żołnierzy niezłomnych pogrzebanych na cmentarzu przy ul. Kcyńskiej.

Ściana pamięci żołnierzy wyklętych na cmentarzu przy ul. Kcyńskiej w Bydgoszczy. Jest tu ponad 40 imiennych tabliczek
Fot. materiały delegatury ipn Księga cmentarna z ul. Kcyńskiej. Wśród zapisanych zmarłych są dwaj akowcy: Witold Milwid i Władysław Subortowicz

Dziś wiemy, że moment rozpoczęcia prac przesunie się o kilka tygodni. - Wszystko wskazuje na to, że ekipa prof. Krzysztofa Szwagrzyka pojawi się w Bydgoszczy pod koniec kwietnia - powiedział nam kilka dni temu dr Jarosław Szarek, prezes IPN.
Jak się dowiadujemy, na początku sprawdzona zostanie jedna ze zbiorowych mogił w kwaterze 3/2.

- Zaczniemy od sprawdzenia miejsc, których eksploracja nie wymaga uzyskania pozwoleń rodzin mających tam świeże groby - mówi dr Paczoska-Hauke. - Jeżeli wydobędziemy szczątki, które uda się zidentyfikować, będziemy wiedzieli niezbicie, że to jest właśnie kwatera żołnierzy podziemia antykomunistycznego. Wtedy - być może - rozpocznie się śledztwo w sprawie nekropolii na Kcyńskiej jako miejsca zbrodni komunistycznej.

Ściana pamięci żołnierzy wyklętych na cmentarzu przy ul. Kcyńskiej w Bydgoszczy. Jest tu ponad 40 imiennych tabliczek
Fot. archiwum gp Ściana pamięci żołnierzy wyklętych na cmentarzu przy ul. Kcyńskiej w Bydgoszczy. Jest tu ponad 40 imiennych tabliczek

W sumie na tym cmentarzu wytypowano kilka miejsc, które mają być badane.

- Wiemy, że chowano tam ofiary egzekucji z 1946 r. Wtedy wykonano najwięcej wyroków śmierci - zabijano po kilka osób naraz. Nie jesteśmy jednak pewni, czy pierwsza zbiorowa mogiła, od której rozpoczniemy prace, kryje szczątki oddziału Leona Mellera „Jędrusia”, czy może Jerzego Gadzinowskiego, ps. Szary, o którym - jak dotąd - nie mamy żadnych informacji - mówi dr Paczoska-Hauke.

Przypomnijmy: zainaugurowany w 2011 r. przez bydgoską Delegaturę IPN projekt edukacyjny „Niepochowani. Niepokonani” miał m.in. na celu odnalezienie szczątków żołnierzy oddziału „Szarego”. Niestety, jak dotąd nie natrafiono na jakikolwiek ślad.

Hanka Sowińska

Zawodowe zainteresowania: zdrowie, medycyna, organizacja ochrony zdrowia, historia medycyny; historia ze szczególnym uwzględnieniem najnowszych dziejów Bydgoszczy; udział w pracach różnych gremiów, których zadaniem jest ocalenie tego, co prof. Gerard Labuda nazywał "strumieniem wieków".

Dodaj pierwszy komentarz

Komentowanie artykułu dostępne jest tylko dla zalogowanych użytkowników, którzy mają do niego dostęp.
Zaloguj się

Polska Press Sp. z o.o. informuje, że wszystkie treści ukazujące się w serwisie podlegają ochronie. Dowiedz się więcej.

Jesteś zainteresowany kupnem treści? Dowiedz się więcej.

© 2000 - 2022 Polska Press Sp. z o.o.