Maria Dmochowska. Kim była ta bydgoszczanka? [zdjęcia]

Czytaj dalej
Fot. Gizela Chmielewska
Gizela Chmielewska

Maria Dmochowska. Kim była ta bydgoszczanka? [zdjęcia]

Gizela Chmielewska

„Pragnę tymi kilkoma słowami wspomnień dać świadectwo prawdzie, aby tak niepospolity człowiek nie odszedł w mrok zapomnienia” - pisała o Marii Dmochowskiej Róża Kulwieć.

Wkamienicy przy ulicy Ch-pina 10 w Bydgoszczy mieszkała Maria Dmochowska, dla której ziemia pod Smoleńskiem, zanim stała się grobem dla tysięcy polskich oficerów z obozu NKWD w Kozielsku, była miejscem beztroskich wakacji.

Bigosów, Borek, Katyń

Ojciec, Włodzimierz Nitosławski, swoje społecznikowskie i polityczne ambicje realizował na ziemi witebskiej. Matka, Amelia z Lednic-kich, w międzywojennej Bydgoszczy była podporą Związku Polaków z Kresów Wschodnich. Ich jedynaczka, Maria, a właściwie Lila, bo tak nazywali ją w domu, zapisała piękną kartę podczas wojny polsko-bolszewickiej. I później, jako Staszka w powstaniu warszawskim. Gdy stolica legła w gruzach, przyjechała do Bydgoszczy. Dziś w mieście nad Brdą próżno szukać jej grobu.

Bydgoszcz, ulica Chopina 10 (boczna od ul. Jagiellońskiej). W tym okazałym domu mieszkała Maria Dmochowska.
z „Pamiętników” W. Lednickiego Beztroskie lata w Borku pod Smoleńskiem. Pierwszy od lewej Wacław Lednicki, trzecia - Maryla Lednicka, czwarta od lewej - Lila Nitosławska - ok. 1905-1907 roku.

Urodziła się w 1890 r. w Bigosowie na Witebszczyźnie. Jej rodzice byli właścicielami trzech tysięcy hektarów urodzajnej kresowej ziemi. Majątek Nitosławskich herbu Dołęga słynął z pięknego dworu, dobrze utrzymanych koni, wspaniałej hodowli bydła. Goście wyjeżdżali stamtąd oczarowani elegancją dworskich wnętrz i wykwintnym przyjęciem ze strony gospodarzy. Masłem z Bigosowa delektowali się i w Witebsku, i w Petersburgu.

Rodzina Nitosławskich doceniała wagę nauki - ojciec był absolwentem Pietrowsko-Razumowskiej Akademii w Moskwie, wuj Aleksander Led-nicki skończył wydział prawa na moskiewskim uniwersytecie.

Lila była oczkiem w głowie rodziców - matka osobiście jeździła po guwernantki dla niej do Warszawy, a nawet do Paryża. Nikt nie oponował, gdy panna stwierdziła, że będzie studiować.

Bydgoszcz, ulica Chopina 10 (boczna od ul. Jagiellońskiej). W tym okazałym domu mieszkała Maria Dmochowska.
Tak wygląda dwór Nitosławskich w Bigosowie na Białorusi - kiedyś duma ziemi witebskiej.

Postawiła na filozofię, biologię i etnografię - w Lozannie i na Sorbonie w Paryżu. Pani Amelia też jej tam towarzyszyła. Letnie wakacje rodzina spędzała zazwyczaj w Borku pod Smoleńskiem, w letniej rezydencji Aleksandra Lednickiego. Część tego majątku, gdzie Lila często jeździła konno z kuzynką Marią i kuzynem Wacławem, stanowił Katyński Las.

„Widok z naszego folwarku Rokicianka, położonego jakieś trzy wiorsty od dworu, nad zakrętem Dniepru, na pagórku był prawdziwie wspaniały. I oto tam właśnie, między Dnieprem a szosą i przecinającymi się kolejami rygoorłowską i moskiewską-brzeską, wznosiły się owe „Kozie Pagórki” z ich zagajnikami.

Gizela Chmielewska

Dodaj pierwszy komentarz

Komentowanie artykułu dostępne jest tylko dla zalogowanych użytkowników, którzy mają do niego dostęp.
Zaloguj się

Polska Press Sp. z o.o. informuje, że wszystkie treści ukazujące się w serwisie podlegają ochronie. Dowiedz się więcej.

Jesteś zainteresowany kupnem treści? Dowiedz się więcej.

© 2000 - 2022 Polska Press Sp. z o.o.